هواپیماهای بازنشسته به نوعی تجدید حیات می‌شوند. از تبدیل شدن به وسایل هتل، تا تبدیل شدن به مبلمان دست دوم، اتفاقات زیادی ممکن است برای هواپیماهای بازنشسته بیفتد. 
حتی گاهی اوقات هواپیماها را بازسازی غیر معمولی می‌کنند. یک بوئینگ 747 در فرودگاه استکهلاند آرلندا، به یک هتل تبدیل شده است.
نمونه دیگر، هواپیمایی در نزدیکی فرودگاه زوریخ است که توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق ساخته شده است. این هواپیما زمانی در مرکز خطوط هوایی ایرلندی Runway 34 پرواز می‌کرده است اما الان پس از بازنشستگی داخل سالن فرودگاه به عنوان دکور قرار گرفته است.
اگر ثابت شود که یک هواپیما دیگر کارکرد بهینه‌ی خود را نداشته و باید اسقاط شود، چه آینده‌ای در انتظار آن همه مواد تشکیل دهنده خواهد بود؟ آیا تمهیداتی برای بازیافت هواپیما وجود دارد؟
بازیافت هواپیما، مجموعه فرایندهای برداشت قطعات تشکیل دهنده و مواد مورد استفاده از هواپیماهای اسقاطی است. سپس این قطعات را که می‌توانند از جنس‌های مختلف باشند، برای عملیات‌های بازیافت به کار می‌گیرند تا قطعات جدید بسازند. صنعت هواپیماسازی در بسیاری از کشورهای جهان برای کاهش هزینه‌ها و همینطور سازگاری با محیط زیست، به بحث بازیافت کردن هواپیماها بسیار اهمیت می‌دهد.
بازیافت، نیازهای دفن زباله، مصرف منابع طبیعی و تقاضای انرژی بیشتر برای تولید از مواد اولیه را کاهش می‌دهد. از طرفی یک حرکت مثبت در جهت حفظ محیط زیست از آلودگی ناشی از انباشت ضایعات و زباله‌ها خواهد بود. چرا که دفع زباله‌های هواپیما در هر نقطه از محیط زیست باعث افزایش آلودگی هوا، آب و خاک می‌شود. از طرفی با جریان یافتن چرخه بازیافت هواپیما، استفاده از هر ماده برای دفعات مکرر امکان پذیر شده و در مصرف منابع طبیعی تا حد امکان صرفه‌جویی خواهد شد.
بازیافت هواپیماها برای استخراج و فراوری
موضوعی که مطرح است این می باشد که هواپیماها واقعا با ذهنیت بازیافت طراحی نشده اند. بازیافت هواپیما آخرین اولویت تولید کنندگان است؛ آنها وسیله‌ای می خواهند که بتواند پرواز کند، امن باشد و برای مدتی طولانی کار کند. از آنجایی که تعداد افرادی که می‌خواهند پرواز کنند هر ساله زیاد می‌شود، هواپیماهای بیشتری هم به ناوگان‌ها وارد شده و به مرور از کار افتاده می‌شوند. 
با وجود تمام مزایایی که بازیافت هواپیماها به ارمغان می‌آورند، زمانی که به 12000 فروند هواپیمایی که قرار است در طی دو دهه‌ی آینده از بین برود فکر می‌کنیم، به اهمیت و ارزش که نقش بازیافت در این میان ایفا می‌کند، بیشتر پی می‌بریم. این تعداد زیاد هواپیمایی که دیگر قابل استفاده نبوده و می‌بایست با هواپیماهای جدید و پیشرفته‌تر جایگزین شوند، نیاز به راهکارهایی مشخص و تجهیزاتی کافی برای بازیافت دارند.
بازیافت کننده‌های هواپیما قطعات و مواد مختلفی را از ساختمان هواپیما استخراج می‌کنند. این قطعات شامل موارد زیر می‌شوند:
کامپوزیت‌های فیبر کربن و شیشه بلند و کوتاه
آلومینیوم
سیم‌ها
پارچه و فرش
چرخ دهنده‌ها و اسباب فرود آمدن
وسایل الکترونیکی
فوم و کف
مایعات
تیتانیوم و آلیاژهای فولادی
موتورها
و سایر اجزای سازنده
برای روند بازیافت هواپیما، این قطعات در طی مراحل مختلف از ساختمان هواپیما حذف و خارج می‌شوند تا در صورت بازیافت، مورد استفاده‌ی مجدد قرار گیرند. با ارزش‌ترین قطعات در این بین، معمولا موتورها و قطعاتی هستند که می‌توانند مجددا مورد استفاده قرار گرفته یا برای بازسازی قطعه‌ای از هواپیما به کار گرفته شوند. قطعات فلزی و غیر فلزی مذکور که از هواپیما به دست می‌آیند، ارزش بالایی دارند که موجب سودآوری عملیات بازیافت خواهد شد. به خصوص اگر هواپیما سوابق نگهداری دقیقی از تاریخچه‌ی آن قسمت‌ها داشته باشد.
البته لازم به ذکر است که بازیابی مواد دیگر از لاشه یا پوسته‌ی یک هواپیما نسبت به بازیابی قطعات آن، سود کمتری دارد.
در حالی که صنایع بازیافت کننده هواپیماها هنوز صنعت جوانی است، با افزایش تعداد هواپیماها برای مدت زمان معین در آینده، بازیافت هواپیما به یک اولویت اصلی برای کشورها و به ویژه کشورهای تولید کننده‌ی هواپیما تبدیل شده است.
درست است که در برخی از موارد استفاده مجدد از هواپیماهای از رده خارج می تواند گران باشد اما رها کردن آن‌ها در طبیعت نیز، برای محیط زیست مضراست؛ به همین دلیل متخصصان، زمانی که یک فروند هواپیما از رده خارج می‌شود، رو به جدا کردن قطعات و بازیافت آن‌ها می‌آورند. هر هواپیما از صدها قطعه درست شده که بسیاری از آن‌ها می‌توانند جزو قطعاتی در بازیافت هواپیما محسوب شده و در صنعت یا بخش‌های یک هواپیمای جدید به کار روند.
قطعات نه تنها باید به درستی خارج شده، بلکه باید طوری بسته بندی شوند تا در حمل و نقل به دیگر نقاط جهان آسیب نبینند.
عمدتا یک هواپیما به محلی فرستاده خواهد شد که در آن تخریب شود. اما هنگامی که اندازه و شکل هواپیما به اندازه کافی مناسب برای این جابجایی نیست، حمل و نقل آن ممکن است بسیار گران قیمت باشد.
فرآیند بازیافت هواپیما با فعالیت شکستن و تجزیه‌ی غیر مخرب قطعات سازنده آغاز می‌شود. ابتدا، برخی از وسایل که به راحتی قابل جابجایی هستند، مانند صندلی‌های مسافری، موتورها و سایر اجزای آن جدا و برداشته می‌شوند. در نهایت، فقط پوسته یا همان بدنه‌ی هواپیما بر جا باقی می‌ماند. در آن لحظه، یک بیل مکانیکی بزرگ پوسته‌ی گسترده هواپیما را تخریب می‌کند. پس از جدا شدن قسمت‌های مختلف پوسته و خرد شدن به قطعات کوچک، آنها برای مرحله بعدی بازیافت منتقل می‌شوند.
انواع مختلف فلز برای بازیافت و همچنین پلاستیک بین قطعات هواپیما وجود دارد، بنابراین یک فرآیند مرتب سازی و جداسازی اساسی در این رابطه لازم است. برای مثال از آهنربای قدرتمندی برای جدا کردن ضایعات آهنی و فولاد از آلومینیوم و پلاستیک استفاده می‌شود. بررسی دستی نهایی، انجام شدن صحیح مرتب سازی بدون خطا از کلیه مواد را تضمین می‌کند. هنگامی که برای بازیافت هواپیما همه چیز از هم جدا شد، هر یک از این مواد به جریانهای بازیافت مجزا هدایت می‌شوند. سرانجام، این فلزات بازیافت شده ممکن است به عنوان ماده اولیه برای تولید طیف وسیعی از کالاها معرفی شوند.
پس از بازیابی و پردازش، از مواد قابل استفاده مجدد از پیکر هواپیماهای قدیمی برای تولید محصولاتی مانند تخته یا صفحه‌ی مدار، رایانه و تلویزیون استفاده می‌شود. بازیافت هواپیما می‌تواند در گستره‌ی وسیعی از ابزار و لوازم عملی باشد.
برخی از قطعات هواپیما برای استفاده مجدد در هواپیماهای جدید قابل بازیابی یا مرمت هستند. استفاده از قطعات هواپیمای قدیمی مانند چرخ دستی‌های آشپزخانه، سینی‌ها و سطل‌های بالاسری در موقع ساخت هواپیماهای جدید می‌تواند به تولید کنندگان هواپیما کمک کند تا هزینه‌ها را کنترل کنند.
در حقیقت، هواپیماها به طور فزاینده‌ای برای برداشت قطعات بازنشسته می‌شوند که می‌تواند درآمد بیشتری از فروش دست نخورده داشته باشد. همینطور می‌توان گفت هواپیماها به طور مداوم و رو به  رشد، به گونه‌ای طراحی می‌شوند که قابلیت استفاده مجدد و بازیافت را داشته باشند.
با توجه به آن‌چه ذکر شد و اهمیت این صنعت جوان در جوامع امروزی، و همچنین شرایط تحریمی کشور که واردات قطعات را با مشکل مواجع کرده است، مهندسان این حوزه برآن شدند تا اقداماتی بنیادی در زمینه بازیافت هواپیما داشته باشند که با اقدامات صورت گرفته، ایران نیز به زودی به جمع کشورهای دارای این صنعت دانش‌بنیان می‌پیوندد. این مهم با امضای تفاهم‌نامه‌ای بین استانداری همدان با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، تحقق یافت و ساخت نخستین کارخانه بازیافت هواپیمای خاورمیانه در شهر همدان کلید خورده و کارهای اجرایی آن آغاز شده است.
در همین رابطه استاندار همدان گفت: راه‌اندازی این کارخانه به عنوان نخستین کارخانه بازیافت هواپیمای خاورمیانه در همدان، بنا به درخواست و مشارکت وزارت دفاع با استانداری همدان کلید خورده و اقدامات اجرایی این پروژه ملی، با مشارکت شهرداری و بخش خصوصی به جریان افتاده است.
علیرضا قاسمی فرزاد ساخت کارخانه بازیافت هواپیما در همدان را فصل جدیدی از تولید، اشتغالزایی و دانش‌بنیان خواند و تصریح کرد: مجموعه مدیریتی استان در پیروی از منویات مقام معظم رهبری در حوزه تولید، اشتغالزایی و دانش‌بنیان و با توجه به سیاست‌های دولت سیزدهم در راستای حل مشکلات واحدهای صنعتی، خارج کردن صنایع از بن‌بست رکود، رونق دادن به اشتغال پایدار و جلب سرمایه‌گذاری‌های صنعتی طی برگزاری جلسات متعدد با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و امکان‌سنجی‌های لازم، ظرفیت‌ها و موقعیت استراتژیک جغرافیایی همدان، بر آن شدند تا مقدمات ساخت کارخانه بازیافت هواپیما در همدان را با حضور مسئولان وزارت دفاع فراهم کنند. از سیاست‌های وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح انعقاد قرارداد و تفاهمنامه با دانشگاه‌های خارج از پایتخت است که این اقدام برای نخستین بار در کشور، با دانشگاه‌های همدان شروع شد.
وی ادامه داد: در استان همدان بواسطه دانشگاه‌ها و ظرفیت علمی که متخصصان ما دارند، دانش فنی خوبی موجود است و به لطف خدا ظرفیت علمی‌ آن وجود دارد، از سوی دیگر راه‌اندازی این کارخانه در شرایط تحریم بسیار کمک‌کننده است.
وی افزود: تمام هواپیماهای کشور که قابل پرواز نیستند و بازنشسته محسوب می‌شوند در سایت بازیافت هواپیمای شهر همدان جمع‌آوری خواهند شد، البته با راه‌اندازی این کارخانه کشور‌های همسایه نیز می‌توانند هواپیماهای از رده خارج خود را به همدان روانه کنند تا بازیافت شوند.
قاسمی فرزاد اعلام کرد: بر اساس برنامه‌ریزی صورت گرفته در این کارخانه ۶۰۰ نوع قطعات مکانیکی و الکترونیکی بازیافت خواهد شد که این قطعات پس از تفکیک، مجدداً قابل استفاده و فروش خواهد بود.
وی افزود: برخی از این قطعات و آلیاژهای به کار رفته در آنها از جمله تیتانیوم را می‌توان به عنوان مواد اولیه در دیگر صنایع استفاده کرد که در شرایط تحریمی، وارد کردن این‌گونه مواد اولیه، ارزبری بالایی دارد و استفاده مجدد از این آلیاژها برای مواد اولیه صنایع دیگر مانع از خروج ارز خواهد شد. از سوی دیگر این صنعت دانش‌بنیان همانند دیگر صنایع سنگین همدان می‌تواند اشتغال ثابت صدها جوان تحصیلکرده و جویای کار ما را تضمین کند.
وی خاطرنشان کرد: این کارخانه دانش‌بنیان در همدان می‌تواند زمینه سرمایه‌گذاری‌های عمده برای توسعه صنعت در استان را فراهم کند، زیرا این اقدام فقط به تأسیس کارخانه بازیافت منجر نخواهد شد، بلکه زمینه‌ساز تأسیس کارخانجات و کارگاه‌های بزرگ و کوچک زیرمجموعه و وابسته بسیاری در همدان و استان است.
استاندار همدان با اشاره به وجود صنایع سنگین فولادی در استان همدان گفت: خوشبختانه همدان صنایع سنگین فولادی خوبی را ایجاد کرده و ما در حال حاضر یک کارخانه شمش فولادی با ظرفیت اسمی 700 هزار تن و ظرفیت عملی 550 هزار تن و یک کارخانه دیگر با ظرفیت 300 هزار تن داریم که در مجموع ظرفیت ما در این بخش به بیش از 800 هزار تن تولید سالانه می‌رسد. همچنین ما یک کارخانه نورد میلگرد 300 هزار تنی در همدان و 100 هزار تنی در ملایر داریم که جزو صنایع پایین‌دستی فولاد است.
وی عنوان کرد: این صنایع سنگین در کنار سه کارخانه قطعات برقی خودرو که محصولات خوب و باکیفیتی تولید می‌کنند و سه کارخانه سیمان هر کدام 500 نفر اشتغالزایی کرده‌اند و راه‌اندازی کارخانه بازیافت هواپیما نیز می‌تواند حداقل برای 500 نفر اشتغال مستقیم ایجاد کند. بعد از بررسی‌های کارشناسی که انجام دادیم محل ساخت کارخانه و سایت بازیافت هواپیمایی کشور در زمینی به مساحت حدود 60 هکتار واقع در مجاورت فرودگاه بین‌المللی شهر همدان جانمایی شد.
 تأسیس چنین کارخانه عظیمی در مجاورت فرودگاه بین‌المللی همدان، توجه به امکان نشست و برخاست هواپیماهای پهن‌پیکر و موقعیتی که از لحاظ تأسیسات و حریم امن فرودگاهی در کشور و منطقه دارا است، از نظر استراتژیک مهم است.
وی ساخت کارخانه بازیافت هواپیما در همدان را اقدامی مسئولانه از سوی دولت سیزدهم برشمرد که برای همیشه در اذهان مردم همدان باقی خواهد ماند.
وی با بیان این که دورنمای راه‌اندازی کارخانه بازیافت هواپیما در همدان مثبت ارزیابی می‌شود افزود: این کارخانه ظرفیت نامحدودی برای توسعه دانش صنایع هوافضا و ایجاد مراکز آموزشی و دانشگاهی حوزه تخصصی این صنعت در استان ایجاد خواهد کرد.
بر اساس برنامه‌ریزی صورت گرفته در این کارخانه ۶۰۰ نوع قطعات مکانیکی و الکترونیکی بازیافت خواهد شد که این قطعات پس از تفکیک، مجدد قابل استفاده و فروش خواهد بود.
سرپرست مدیریت ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری همدان نیز با اشاره به احداث کارخانه بازیافت هواپیما در همدان، گفت: تمام هواپیماهای کشور که از نظر استفاده قابل پرواز نیست و بازنشسته محسوب می‌شود، در سایت بازیافت هواپیمای شهر همدان جمع‌آوری خواهد شد.
محمدجواد زارعی اظهار کرد: محل احداث کارخانه و سایت بازیافت هواپیمایی کشور در زمینی به مساحت ۱۰۰ هکتار واقع در مجاورت فرودگاه بین‌المللی شهر همدان است که هزینه برآورد شده برای ساخت و تجهیز کارخانه بازیافت هواپیما حدود ۹ میلیارد تومان است و برای تجهیز پروژه سایت این کارخانه حدود ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم.
وی افزود: با توجه به شرایط مکانی سایت پروژه و همچنین ظرفیت‌های ایده‌آل موجود مجاورت زمین طرح با فرودگاه و توانایی‌های بالقوه در ایجاد زیرساخت‌ها در مکان مذکور شهر همدان دارای ظرفیت مطلوب است و امکان ایجاد این پروژه در همدان وجود دارد.
در همین رابطه نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی از اضافه‌ شدن رشته جدید در رابطه با " بازیافت هواپیما" به جمع رشته‌های دانشگاهی خبر داد.
احمد حسین فلاحی دراین‌باره اظهار کرد: در جلسه هیئت امنای دانشگاه بوعلی و دانشگاه‌های زیرمجموعه آن از جمله اسدآباد، نهاوند و غیره موضوعات مختلف از جمله افزایش تعداد رشته‌ها و جذب هیئت علمی به دانشگاه صنعتی و بوعلی در حضور وزیر علوم مورد بررسی قرار گرفت.
فلاحی بیان کرد: وزیر علوم به سبب وضعیت فوق‌العاده دانشگاه بوعلی و صنعتی در غرب کشور با پیشنهادات موافقت کرد و مقرر شد، رشته‌های جدید و مورد نیاز به سبب موقعیت‌های پیش آمده برای استان به ظرفیت دانشگاهی استان افزوده شود.
وی با بیان اینکه بر اساس رشته‌های جدید هیئت علمی وارد استان می‌شود، افزود: یکی از این رشته‌ها در مورد بازیافت هواپیما است که احداث کارخانه بازیافت هواپیما در همدان نهایی شده و قرار است این مجموعه جدید در همدان راه‌اندازی شود پس به طور طبیعی برای مدیریت معکوس قطعات هواپیما رشته و استاد آن هم باید وارد استان شود.